Ogniska wścieklizny w Polsce 2025 oficjalne protokoły pIW
Ogniska wścieklizny w Polsce 2025 oficjalne protokoły PIW. Wścieklizna to poważna i często śmiertelna choroba. Jako Fundacja Vet-Alert w żadnym wypadku nie bagatelizujemy jej znaczenia. Zależy nam jednak na tym, abyśmy jako społeczeństwo mieli świadomość, jak realnie wyglądają możliwości zakażenia oraz jakie postępowanie faktycznie chroni nas i nasze zwierzęta. Komu zależy na tym, abyśmy wciąż bali się wścieklizny w sposób, w jaki straszono nas dziesiątki lat temu?
Wścieklizna w Polsce w 2025 roku: Strach, który się opłaca? Analizujemy urzędowe dokumenty
W przeszłości, w imię tego strachu, masowo zgładzano zdrowe psy. Dziś na szczęście tego nie robimy, ale z uporem utrzymujemy rygorystyczny obowiązek corocznych szczepień psów – bez względu na ich tryb życia oraz dostępność na rynku nowoczesnych, długodziałających preparatów. Czy zastanawialiście się kiedyś, czy tak częsta, coroczna stymulacja układu immunologicznego pozostaje bez wpływu na zdrowie naszych podopiecznych?
Aby odpowiedzieć na to pytanie, postanowiliśmy przyjrzeć się twardym faktom i urzędowym dokumentom.
Skala problemu: 18 ognisk na cały kraj
Według danych Głównego Lekarza Weterynarii, w całym 2025 roku zanotowano w Polsce zaledwie 18 ognisk wścieklizny, zlokalizowanych w 8 powiatach na terenie 2 województw.Warto z całą mocą podkreślić jeden kluczowy fakt: te 18 dodatnich wyników uzyskano po przebadaniu w laboratoriach kilku tysięcy zgłoszonych prób z całego kraju. To dobitnie pokazuje realną – a nie wykreowaną przez procedury – skalę występowania tego wirusa w naszym środowisku.
Zwróciliśmy się do właściwych Powiatowych Inspektoratów Weterynarii o udostępnienie urzędowych protokołów z dochodzeń epizootycznych dla każdego z tych przypadków. Chcieliśmy sprawdzić, co komunikat o „ognisku” oznacza w rzeczywistości. Zgodnie z prawem, definicja „ogniska choroby” w przypadku zwierząt dzikich to wystąpienie co najmniej jednego przypadku zakażenia na określonym terytorium. Brzmi to jak wybuch wielkiej epidemii, a w praktyce… nierzadko oznacza po prostu znalezienie pojedynczych zwłok zwierzęcia.
Poniżej przedstawiamy analizę pierwszych dokumentów, które do nas spłynęły. Artykuł ten będzie na bieżąco aktualizowany o kolejne przypadki.
Analiza przypadków z 2025 roku na podstawie protokołów dochodzeń epizootycznych
Ognisko nr 1: PIES - Fredropol (woj. podkarpackie)
Ognisko nr 2: KOT - Mircze (woj. Lubelskie)
Data zgłoszenia: 09 grudnia 2024 r. Lokalizacja: Mircze 22-530 (gmina Mircze, powiat hrubieszowski, woj. lubelskie) Opis zdarzenia: Na terenie posesji znaleziono padłego kota wolno żyjącego.
Zagrożenie: Zdarzenie dotyczyło zakażenia osobnika wolno żyjącego (kota), który dzień wcześniej był widziany przez właścicielkę posesji. Kot był młody, wychudzony, płochliwy i nie dawał się dotknąć. Przebieg incydentu: Następnego dnia właścicielka posesji znalazła zwłoki tego kota w pomieszczeniu gospodarczym i powiadomiła PIW, który zabezpieczył zwłoki do badania. Zwierzęta na posesji: Z urzędowych ustaleń wynika, że na terenie posesji mieszka pies rasy yorkshire terier, zaszczepiony i wyprowadzany na teren posesji pod nadzorem. Pies nie miał kontaktu z kotem.
Reakcje urzedów: Brak danych odnośnie do obserwacji psa. Dokumentacja i badanie laboratoryjne: Zwłoki dzikiego kota zostały zabezpieczone i przekazane do PIWet Puławy. Badanie laboratoryjne z 20 stycznia 2025 roku oficjalnie potwierdziło obecność wirusa wścieklizny. Protokół dochodzenia epizootycznego PDF.
Ognisko nr 3: KOT - Chełm (woj. Lubelskie)
Data zgłoszenia: 21 stycznia 2025 r. Lokalizacja: Chełm 22-100 (gmina Chełm, powiat chełmski, woj. lubelskie) Opis zdarzenia: Na ogrodzonej posesji znaleziono padłego lisa.
Zagrożenie: Zdarzenie dotyczyło zakażenia osobnika wolno żyjącego (kota), który był regularnie dokarmiany przez mieszkańców posesji. Z wywiadu epizootycznego wynika, że zwierzę to dotychczas zachowywało dystans i nie podchodziło do ludzi. Jego zachowanie uległo jednak drastycznej zmianie bezpośrednio przed incydentem, co stanowi klasyczny objaw zaburzeń neurologicznych towarzyszących chorobie. Przebieg incydentu: Agresywny, chory kot wszedł na teren gospodarstwa i zaatakował jednego z przebywających tam kotów domowych. Sytuacja stała się dramatyczna, gdy człowiek przebywający na posesji próbował pomóc zaatakowanemu zwierzęciu – w efekcie został boleśnie ugryziony w palce. Kolejnego dnia inna osoba została również podrapana przez tego kota. Ostatecznie, w bezpośredniej konfrontacji, chory osobnik wolno żyjący został zaduszony przez jednego z psów stróżujących na posesji. Zwierzęta na posesji: Z urzędowych ustaleń wynika, że na terenie utrzymywano łącznie sześć zwierząt domowych: dwa psy posiadające udokumentowane, aktualne szczepienia przeciwko wściekliźnie oraz cztery nieszczepione koty.
Reakcje urzedów: Brak danych odnośnie do obserwacji i nakazu szczepień pozostałych zwierząt. Dokumentacja i badanie laboratoryjne: Zwłoki dzikiego kota zostały zabezpieczone i przekazane do Zakładu Higieny Weterynaryjnej w Lublinie. Badanie laboratoryjne z 23 stycznia oficjalnie potwierdziło obecność antygenu wirusa z rodzaju Lyssavirus. Protokół dochodzenia epizootycznego PDF.
Ognisko nr 4: LIS - Hrubieszów (woj. Lubelskie)
Data zgłoszenia: 26 stycznia 2025 r. Lokalizacja: Hrubieszów 22-500 (gmina Hrubieszów, powiat hrubieszowski, woj. lubelskie) obwód łowiecki nr 227 Opis zdarzenia: Przypadek dotyczy lisa (samiec, szacowany wiek: 2 lata, waga: 7 kg) pozyskanego w ramach odstrzału sanitarnego. Zgodnie z urzędowym formularzem, kondycja zwierzęcia została oceniona przez myśliwego jako „dobra”. W rubryce „podejrzane objawy” wpisano „brak”. Zwłoki przekazano do badania, które dało wynik dodatni.
Zagrożenie: Brak danych na temat kontaktu lisa z innymi zwierzętami i ludźmi. Reakcja urzedów: Brak danych. Protokół dochodzenia epizootycznego PDF.
Ognisko nr 5: pIES - Medyka (woj. podkarpackie)
Ognisko nr 6: LIS - Hrubieszów (woj. lubelskie)
Data zgłoszenia: 6 lutego 2025 r. Lokalizacja: Gródek 22-500 (gmina Hrubieszów, powiat hrubieszowski, woj. lubelskie) obwód łowiecki nr 244 Opis zdarzenia: Przypadek dotyczy lisa (samiec, szacowany wiek: 2 lata, waga: 6 kg) pozyskanego w ramach odstrzału sanitarnego. Zgodnie z urzędowym formularzem, kondycja zwierzęcia została oceniona przez myśliwego jako „dobra”. W rubryce „podejrzane objawy” wpisano „brak”. Zwłoki przekazano do badania, które dało wynik dodatni.
Zagrożenie: Brak danych na temat kontaktu lisa z innymi zwierzętami i ludźmi. Reakcja urzedów: Brak danych. Protokół dochodzenia epizootycznego PDF.
Ognisko nr 7: LIS - Przemyśl (woj. podkarpackie)
Ognisko nr 8: LIS - Olszanica (woj. podkarpackie)
Ognisko nr 9: LIS - Hrubieszów (woj. Lubelskie)
Data zgłoszenia: 24 lutego 2025 r. Lokalizacja: Hrubieszów 22-500 (gmina Hrubieszów, powiat hrubieszowski, woj. lubelskie) Opis zdarzenia: Na terenie posesji znaleziono martwego lisa. Domownicy nie mieli kontaktu z lisem.
Zagrożenie: Pies biegający luzem po posesji miał kontakt z lisem. Pies miał ważne szczepienie przeciwko wściekliźnie. Reakcja urzedów: Zdezynfekowano kojec psa. Protokół dochodzenia epizootycznego PDF.
Ognisko nr 10: KOT - Tomaszów Lubelski (woj. Lubelskie)
Data zgłoszenia: Dochodzenie epizootyczne na posesji zostało przeprowadzone 24 lutego 2025 r. Lokalizacja: Tomaszów Lubelski 22-600 (powiat: tomaszowski, woj. lubelskie).Opis zdarzenia: Przypadek dotyczył zachorowania i padnięcia kota (w wywiadzie opisanego jako kotka, która pojawiła się na posesji około roku wcześniej) na terenie prywatnej nieruchomości.
Zagrożenie: Jako prawdopodobne źródło zakażenia Inspekcja Weterynaryjna wskazała w dokumentacji bezpośredni kontakt zwierzęcia z dzikim lisem. Przebieg incydentu: Od 21 lutego 2025 r. zwierzę zaczęło przejawiać agresję i atakować inne koty przebywające w gospodarstwie, a następnie padło. Ciało zwierzęcia zostało zabezpieczone i dostarczone do badania. W toku czynności urzędowych na posiadacza zwierzęcia nałożono mandat karny w wysokości 400 zł (za brak szczepień przeciwko wściekliźnie, który został przez niego przyjęty (w protokole odnotowano, że nie odmówił przyjęcia). Zwierzęta na posesji: Z ustaleń w czasie dochodzenia wynika, że na terenie gospodarstwa utrzymywano łącznie 6 kotów.
Reakcje urzedów: Powiatowy Lekarz Weterynarii w Tomaszowie Lubelskim wydał w tej sprawie decyzję administracyjną nr 24/2025 z dnia 28 lutego 2025 r.. Ognisko wścieklizny zostało oficjalnie uznane za wygaszone z dniem 31 października 2025 r., a całe postępowanie formalnie zamknięto w systemie 29 listopada 2025 r. Dokumentacja i badanie laboratoryjne: Diagnostykę próbek biologicznych przeprowadził Zakład Higieny Weterynaryjnej w Lublinie. Wynik dodatni uzyskano 27 lutego 2025 r. (nr badania: 25/00636/8/0/00273), co oficjalnie potwierdziło obecność wirusa wścieklizny. Protokół dochodzenia epizootycznego PDF.
Ognisko nr 11: LIS - Łabunie (woj. Lubelskie)
Data zgłoszenia: 31 marca 2025 r. Lokalizacja: Łabuńki Pierwsze 22-437 (gmina Łabunie, powiat zamojski, woj. lubelskie) Opis zdarzenia: Zgłoszenie dotyczyło dzikiego lisa, który – jak wynika z relacji mieszkańców wpisanych do protokołu – był obserwowany w okolicy od około tygodnia. Zwierzę wykazywało klasyczne objawy neurologiczne towarzyszące wściekliźnie. Całkowicie utraciło naturalny lęk przed człowiekiem, a jeden ze świadków opisał, że lis „szedł chodnikiem zygzakiem”. Zaniepokojeni mieszkańcy wezwali Policję i PIW. Zwierzę zostało uśpione przez lekarza weterynarii, a jego zwłoki przekazano badania.
Zagrożenie: Brak kontaktu lisa ze zwierzętami i ludźmi. Reakcja urzedów: Po potwierdzeniu wścieklizny w badaniu laboratoryjnym (wirus uliczny), zalecono dwukrotną dezynfekcję oraz wyznaczono ognisko wścieklizny, które wygaszono po 3 miesiącach. Protokół dochodzenia epizootycznego PDF.
Ognisko nr 12: LIS - Olszanica (woj. podkarpackie)
Ognisko nr 13: KUNA - Dołhobyczów (woj. lubelskie)
Data zgłoszenia: 27 maja 2025 r. Lokalizacja: Dołhobyczów 22-540 (gmina Hrubieszów, powiat hrubieszowski, woj. lubelskie) Opis zdarzenia: Do badania podjęto zwłoki kuny (samiec, około dwuletni). Zwłoki znaleziono w kojcu psa, który ok 23 zagryzł kunę w kojcu na terenie posesji. Zwierzęta domowe: Pies, który zagryzł kunę miał aktualne szczepienie przeciwko wściekliźnie. Brak danych dotyczących obserwacji. Zwłoki przekazano do badania, które dało wynik dodatni.
Zagrożenie: Nie było kontaktu człowieka z żywa kuną. Reakcja urzedów: Zalecono dezynfekcję kojca. Protokół dochodzenia epizootycznego PDF.
Ognisko nr 14: LIS - Przemyśl (woj. podkarpackie)
Ognisko nr 15: LIS - Oleszyce (woj. podkarpackie)
Data zgłoszenia: 08 września 2025 r. Lokalizacja: Oleszyce 37-630 (gmina Oleszyce, powiat lubaczowski, woj. podkarpackie) Opis zdarzenia: Na ogrodzonej posesji znaleziono padłego lisa.
Zagrożenie: Urzędowe dochodzenie potwierdza, że psy właściciela posesji (gończy i terier) nie miały żadnego kontaktu z padłym zwierzęciem. Ponadto, na ciałach psów i lisa nie było śladów walki ani pogryzień. Reakcja urzedów: Mimo braku kontaktu i faktu, że psy były szczepione , zadecydowano o poddaniu ich 3-miesięcznej urzędowej obserwacji. W protokole brakuje podstawowych danych biologicznych padłego lisa – nie podano jego płci, szacowanego wieku ani ogólnej kondycji (rubryki sekcyjne pozostały puste). Wściekliznę potwierdziło ostatecznie badanie laboratoryjne. Protokół dochodzenia epizootycznego PDF.
Ognisko nr 16: LIS - Dąbków (woj. podkarpackie)
Data zgłoszenia: 23 września 2025 r. Lokalizacja: Dąbków 37-600 (gmina Lubaczów, powiat lubaczowski, woj. podkarpackie) zdarzenia: Rolnik znalazł martwego lisa na polu, w odległości około 100 metrów od swojej posesji.
Zagrożenie: Zgłaszający mężczyzna nie dotykał zwłok. Urzędnicy w protokole nie potwierdzili kontaktu zwierząt wrażliwych (domowych czy gospodarskich) z padłym lisem. Reakcja urzedów: Inspektorat Weterynarii uznał ten przypadek za ognisko wtórne, najprawdopodobniej łącząc je z wcześniejszym przypadkiem z Oleszyc ze względu na bliską odległość. Podobnie jak w poprzednim przypadku, badanie zwłok w laboratorium potwierdziło zakażenie. Protokół dochodzenia epizootycznego PDF.
Ognisko nr 17: BYDŁO - Stubno (woj. podkarpackie)
Ognisko nr 18: LIS - Ropczyce (woj. podkarpackie)
Data zgłoszenia: 15 października 2025 r. (całe postępowanie i monitoring trwały do 27 stycznia 2026 r.) Lokalizacja: Ropczyce, obręb drogi krajowej nr 94 (teren miasta Ropczyce, powiat ropczycko-sędziszowski, woj. podkarpackie) Opis zdarzenia: W obrębie pasa drogowego drogi krajowej nr 94 znaleziono zwłoki młodego lisa (samica), który zginął w wyniku wypadku komunikacyjnego (został potrącony przez samochód).
Zagrożenie: Przypadek dotyczył osobnika wolno żyjącego (dzikiego). Z uwagi na to, że zwierzę poniosło śmierć na miejscu w wyniku zderzenia z pojazdem, w dokumentacji odnotowano: brak informacji o wcześniejszych objawach klinicznych czy neurologicznych. Brak danych o kontakcie zakażonego lisa z człowiekiem lub zwierzętami domowymi. Przebieg incydentu: Martwe zwierzę zostało zabezpieczone na drodze w ramach rutynowego monitoringu. Osobą zgłaszającą i przekazującą zwłoki do badania był myśliwy z Koła Łowieckiego „Lubzina”. Zwierzęta na posesji: Nie dotyczy.
Reakcja urzedów: Powiatowy Lekarz Weterynarii niezwłocznie powiadomił Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) w Ropczycach. Wydano Rozporządzenie PLW w Ropczycach nr 1/2025 z dnia 22 października 2025 r. w sprawie zwalczania wścieklizny zwierząt, wyznaczające obszar zagrożony. O sytuacji powiadomiono lokalne władze (burmistrzów, wójtów), Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Rzeszowie oraz koła łowieckie. W ramach procedur na obszarze zagrożonym przebadano dodatkowo lisy pozyskane z odstrzału sanitarnego – wszystkie dały wynik ujemny. Nie stwierdzono żadnego innego przypadku wścieklizny w okolicy. Ognisko oficjalnie wygaszono i zamknięto rozporządzeniem z dnia 27 stycznia 2026 r.
Dokumentacja i badanie laboratoryjne: Zwłoki lisa zostały zbadane przez Zakład Higieny Weterynaryjnej w Krośnie (badanie z 20 października 2025 r., nr WIW/ZHW 9311/02433/9/10-IF/000323/25 – wynik dodatni). Wynik ten został poddany dodatkowej weryfikacji przez Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach (nr P/25/349802), gdzie ostatecznie potwierdzono obecność szczepu ulicznego wirusa wścieklizny. Protokół dochodzenia epizootycznego PDF.
Szczepienia lisów a podwójne standardy systemu
W związku z występowaniem wirusa na wspomnianych terenach, regularnie zrzuca się z samolotów szczepionki dla lisów. W 2025 roku przeprowadzono tam potężne akcje: wiosenną (w kwietniu) oraz dodatkową letnią (na przełomie czerwca i lipca). Trzecia akcja, jesienna, odbyła się w październiku.
Z czego wynika niska skuteczność tych kosztownych działań? Zrzuty z powietrza dla dzikich zwierząt są wysoce nieprecyzyjne. Przeznaczone dla lisów przynęty z ukrytą wewnątrz kapsułką bardzo często zjadane są przez inne zwierzęta, takie jak dziki, borsuki czy kuny. Dodatkowo, szczepionki te są niezwykle wrażliwe na warunki atmosferyczne – wysoka temperatura czy ulewne deszcze mogą szybko zneutralizować działanie wirusa w preparacie, zanim lis w ogóle na niego trafi. Urzędnicy nie mają żadnej realnej kontroli nad tym, czy dany osobnik zjadł jedną dawkę, pięć, czy żadnej, ani czy prawidłowo przegryzł kapsułkę.
Zupełnie inaczej wygląda to w przypadku naszych psów! Tutaj nie ma loterii. Odpowiednia dawka preparatu jest podawana strzykawką konkretnemu osobnikowi w gabinecie. Jeżeli pies nie ma deficytów układu odpornościowego, z reguły wytwarza silną i długotrwałą odporność (na lata, a nie na 365 dni!). Dlaczego więc prawo ignoruje współczesną immunologię i zmusza nas do corocznego powtarzania tego zabiegu?
Podsumowanie: Wyciągnij własne wnioski
Opublikowane przez nas protokoły pokazują wyraźnie, że „ogniska wścieklizny” to w badanych przypadkach to najczęściej odizolowane incydenty, bez realnego zagrożenia dla zaszczepionych zwierząt i ludzi.
Każdy z Was, na podstawie zamieszczonych powyżej urzędowych danych, może i powinien wyciągnąć własne wnioski na temat realnej skali zagrożenia oraz adekwatności obecnie obowiązującego prawa, które nakłada na właścicieli psów tak rygorystyczne obowiązki. Prawda zawsze obroni się sama, jeśli oprzemy ją na faktach, a nie na podsycaniu lęku.
Dla pełnego obrazu sytuacji prawnej, zamieszczamy poniżej link do aktualnych przepisów regulujących te kwestie: 📄 [Rozporządzenie w sprawie zwalczania wścieklizny na lata 2025-2027 – kliknij, aby przeczytać]
Podsumowanie i zalecenia bezpieczeństwa Fundacji Vet-Alert
Analiza oficjalnych protokołów z 2025 roku prowadzi do jednego, kluczowego wniosku: zagrożenie wirusem wścieklizny napływa ze środowiska zewnętrznego – od zwierząt dzikich i wolno żyjących. Choć jako opiekunowie psów podlegamy rygorystycznym przepisom, musimy pamiętać o podstawowych zasadach, które faktycznie chronią nas i nasze domy przed transmisją wirusa.
Czas na zmiany!
Petycja w sprawie wydłużenia ważności szczepienia psów przeciwko wściekliźnie od 19 marca jest już w Sejmie! Nie zbieramy już pod nią podpisów, ale to nie koniec naszych działań – teraz musimy pokazać naszą siłę. Dołącz do nas i włącz się do wywierania presji na decydentów!
Poświęć zaledwie kilka minut: pobierz przygotowany przez nas wzór, zmodyfikuj go i wyślij zgodnie z naszą instrukcją do Sejmu, posłów oraz Rzecznika Praw Obywatelskich.
Zapraszamy na naszą stronę: Poradnik Weterynaryjny z informacjami na temat zdrowia psów i kotów. Zapisując się na nasz biuletyn otrzymasz przydatne porady prosto do skrzynki mailowej.
Wesprzyj nasze działania wpłacając darowiznę lub przekaż 1,5% podatku.
Dziękujemy!
